Šta je DTV

Zašto u BiH

Kada

Kako

Šta je potrebno

VP

Pojmovnik

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P- Q - R - S - T

U - V - W - X - Y -Z

Active Picture
Aktivni dio slike koji se prikazuje na ekranu TV (ne sadrži crne trake).
Advanced Television Systems Committee (ATSC)
Odbor osnovan 1982.godine u SAD-u od FCC-a, definiše nove standarde (ATSC standarde) za naprednu televiziju.
Advanced television, ATV
Napredna televizija zasnovana na temeljima FCC.
A/D or ADC (Analog to Digital Conversion)
Pretvaranje analognog signala u digitalni signal.
ADC ( analog-digital converter)
Uređaj koji vrši konverziju analognog signala u digitalni.
Allocation
Dodjeljivanje - izraz korišten u planiranju digitalnog emitovanja mreže, područje kojem je dodijeljen određeni kanal.
Allotment
Raspodjela - Izraz korišten u planiranju emitovanja digitalne mreže.
Amplifier
Uređaj koji povećava opseg signala.
Analog Signal
Signal koji ima kontinuirano promjenljivu vrijednost amplitude, prenosi se u obliku kontinuiranih talasa.
Analogue television
analogueFunkcioniše u opsegu frekvencija na VHF 174–230 MHz and UHF 470–860 MHz, slika i zvuk se prenose u analognoj formi u istoj frekvenciji opsega, svaka stanica treba posebnu frekvencijsku oblast-kanal. Da bi obuhvatili široko područje, trebamo nekoliko različitih frekvencijskih kanala, efikasnost korištenja frekvencijskog spektra je niska, smetnje u prenosu i prijemu su visoke, standardni formati koji se koriste su SD i PAL sistemi)
Antena
analogueUređaj koji služi za skupljanje i slanje signala u prijemnik Za prijem digitalne zemaljske televizije potrebna je UHF/VHF antena usmjerena prema odašiljačima. TV antena koja će se koristiti da bi se primao digitalni signal ne razlikuje se od antene koja prima analogni signal.
API–Application Programming Interface, Aplikacijska programska površina
Programska površina (ekran) pruža različite softverske pristupe operacijskim sistemima ili softverskoj biblioteci.
Back channel
Povratni kanal predstavlja kanal malog frekvencijskog opsega ili kapaciteta koji služi za komunikaciju između korisnika i centralne mreže. Korisnik prima televizijski signal, a istovremeno je spojen preko drugog komunikacijskog kanala dial-up modemom ili telefonskom linijom na centralnu mrežu. Mogućnost povratnog kanala je omogućena kroz interaktivne servise koji dopuštaju korisniku da primi podatke i pošalje nazad odgovor da naruči servise ili pošalje primjedbe. Služi za komunikaciju između korisnika i davatelja određene usluge. Korisnik prima i gleda televizijski signal, a u isto vrijeme je spojen preko drugog komunikacijskog kanala, na primjer, modemom na Internet. Na taj način korisnik može komunicirati sa davateljem usluga, slati mu primjedbe i slično.
Bandwidth
propusnosta) Širina frekvencijskog pojasa signala određena donjom i gornjom graničnom frekvencijom (Hz). b) količina informacija koju je moguće poslati preko mreže. Što je propusna moć veze veća, moguće je uspostaviti veću brzinu za veći broj korisnika. Najčešće se mjeri u bps jedinicama (Bit Per Second).
Bit (BInary digiT)
Jedinica za najmanju količinu informacije.
Bit bucket
Izraz koji se koristi se za podatke koji su izgubljeni ili uništeni.
Bit budget
Ukupna količina podataka (bitova) koji se može pohraniti na neki medij. Na primjer, na optički disk (CD-Compact Disc) se može pohraniti 650 MB.
Broadband
Mogućnost odašiljanja, prijenosa i primanja signala širokog frekvencijskog pojasa. Omogućava prijenos glasa, podataka I slike preko jednog medija.
Channel coding
Kanalno kodiranje je tehnika dekodiranja podataka i ispravljanje grešaka radio frekventnog kanala, koristi se za zaštitu podataka dok su u fazi transporta. Koristi se tamo gdje je veliki protok podataka.
Closed Caption
Titlovani tekst je pomoćna tehnologija, dizajnirana da omogući pristup televiziji osobama sa slušnim invaliditetom, prikazujući zvučni dio televizijskog signala kao tekst na ekranu. Početkom jula, 1993. godine, Federalna komisija za komunikacije (FCC) je zahtijevala da svi analogni televizijski prijemnici sa ekranom od 13 inča ili više, koji se prodaju ili proizvode u SAD-u sadrže ugrađen dekoder za prikazivanje titlovanog teksta. Početkom od 1. jula, 2002.godine Federalna komisija za komunikacije (FCC) je također, zahtijevala da prijemnik za digitalnu televiziju, sadrži mogućnost prikazivanja titlovanog teksta.
Codec (Coder-decoder)
Uređaj koji služi za kompresiju i dekompresiju podataka za audio i video tokove. U telekomunikaciji codec je uređaj koji kodira i dekodira signal. Coder pretvara analogni signal u digitalni (A/D), a decoder pretvara digitalni u analogni (D/A).
COFDM (Coded Orthogonal Frequency Division Multiplexing)
Kodirana Ortogonalna Frekvencija Multipleksnog Sektora je modulacijski metod, koji prenosi signale za digitalni prenos, zaštićuje pakete podataka od grešaka i stvara zaštitni odnos. Sprječava višedirekcioni digitalni signal prijema, paket grešaka i smetnje.
Collision
Do «sudara» ili interferencije dolazi prilikom istovremenog prenosa dva ili više signala istim kanalom.
CD/CSMA/ (Collision Detect / Carrier Sense Multiple Access)
Uređaj koji reguliše pristup Ethernet mreži (tehnologija za lokalne mreže (LAN)). Provjera pristup kanalu i otkriva sudar. U slučaju istovremenog slanja signala, svaki odašiljač čeka neko vrijeme do ponovnog uspješnog slanja signala.
DAB (Digital Audio Broadcasting)
Digitalno radio emitovanje (DAB) je standard digitalnog prenosa zvučnog signala u opsegu frekvencija od 30MHz do 3GHz namijenjen je za satelitsko, kablovsko i terestrijalno emitovanje.
Delta Frames
Delta slike ili Razlike slika - nastale privremenom kompresijom, sadrže promjene iz prethodne slike.
Digital dividend
Digitalna dividenda je dio frekventnog spektra koji je oslobođen potpunim prelaskom sa analognog na digitalno emitovanje i koji može biti iskorišten za implementaciju drugih servisa.
Digital added-value
Digitalna dodatna vrijednost, novi servis omogućen digitalnom televizijom.
DTT (Digital Terrestrial Television)
Digitalna zemaljska televizija (DTT) je implementacija digitalne tehnologije koji se koristi u Evropi za emitovanje signala digitalne televizije putem mreža zemaljskih odašiljača. Osnovni audio i video signal se pretvara, modulira i kodira u digitalni format i prenosi kao takav. Digitalna zemaljska televizija omogućava veći broj kanala, bolju sliku i zvuk. Za primanje signala potrebna je antena na krovu, unutrašnja ili vanjska. Pokrivenost većeg prostora zahtijeva mrežu koja može djelovati kao jednostavna frekvencijska mreža SFN ili višefrekvencijska Mreža MFN.
DMA (Digital Media Adapter)
Digitalni Medijski Adapter Digitalna multimedijska površina (ekran), koristi se da poveže različitu vanjsku zvučnu i video opremu). Ima mogućnost prenosa digitalnog sadržaja prema i od drugih električnih uređaja kao što je TV. Korisnik može razmjenjivati muziku, slike i dr. preko mreže.
(DMB) Digital Multimedia Broadcasting
Digitalno Multimedijsko Emitovanje je nadogradnja standardnog digitalnog zvučnog prenosnog sistema namijenjen da prenosi televizijske i radio stanice i podatke, na mobilne uređaje kao što su mobilni telefoni. Djeluje na zemaljskoj, satelitskoj i mobilnoj bazi.
Dolby Digital
Dolby Digital ili AC3 (Advanced Codec 3 ili Audio Codec 3 ) je audio kompresijska tehnologija koja se koristi u kinima i kućnim produkcijama, stvara prateće efekte. Sastoji se od šest kanala, pet kanala za zvučnike normalnog raspona (20 Hz – 20,000 Hz) i jedan kanal za niskofrekventne efekte (LFE – low-frequency effects). Dolbi Dgital je oficijelni standard za digitalnu tv i HDTV.
DVB (Digital Video Broadcasting)
Skraćenica za emitovanje digitalnog videosignala sa preko 270 članova sa zadatkom da razvijaju sistem digitalne televizije u Europi. DVB sistemi se prenose koristeći različite standarde uključujući satelitski kablovski i zemaljski.
DVB-C (Digital Video Broadcasting – Cable)
Skraćenica za Digitalno kablovsko emitovanje, standard usvojen 1994. godine. Digitalni signal se prenosi peko kablovske distribucione mreže.
DVB-H (Digital Video Broadcasting – Handheld)
Skraćenica za digitalno video emitovanje - ručno. Standard usvojen od od Evropske Unije. Signal se emituje putem zemaljske mreže predajnika a prijem se ostvaruje putem mobilnih uređaja.
DVB-S (Digital Video Broadcasting – Satellite)
Skraćenica za Digitalno satelitsko emitovanje, najstariji DVB standard koji se počeo satelitski prenositi 1995. godine.
DVB-T (Digital Video Broadcasting-Terrestrial)
Skraćenica za Digitalno zemaljsko emitovanje. Najnoviji i najsloženiji sistem iz grupe DVB standarda. Digitalni signal se prenosi putem zemaljske mreže predajnika.
EBUB (European Broadcasting Union)
Europsko udruženje za radiodifuziju radijskih i televizijskih signala. Jedna od glavnih aktivnosti je propisivanje preporuka za 625-linijske televizijske sustave.
ECC (Error Check and Correct)
Kod za detekciju i ispravljanje greške. Pridodaje se paketu podataka u komunikacijskom kanalu ili bloku podataka na disku. Kod detektira male greške i ukoliko nisu predugačke, može ih ispraviti.
EDH (Error Detection and Handling)
Otkrivanje i obrada grešaka kod serijskog prijenosa digitalnih podataka. Uključuje se u digitalnu opremu i u slučaju greške šalje signal kojim aktivira indikator greške izveden pomoću LED diode.
eEvropa (eEurope 2005)
Akcioni plan za razvoj informacijskog društva u Evropi – eEvropa 2005 je usvojen u junu 2002 u Sevilji, s ciljem razvijanja e-biznisa, e-učenja, e-zdravlja i e-administracije na osnovama sigurnog širokoopsežnog spajanja u 3.1.4.
Encryption
Služi za zašitu digitalnih informacija, ovdje je potreban ključni kod kako bi se došlo do originalne poruke.
Enhanced television (Extended Definition television, EDTV)
Dodano ekstra digitalnih usluga na SDTV ili na HDTV
EPG (Electronic Program(me) Guide)
Elektronski programski vodič omogućava pretraživanje televizijskog sadržaja sa mogućnošću pretrage po sadržaju, vremenu, kanalu, kategoriji, žanru itd.
Ethernet
Ethernet (IEEE standard 802.3) je danas najčešće korištena tehnologija za lokalne mreže (LAN) nastao je u laboratorijima Xeroxa u kasnim 1970-im godinama. Podaci se šalju u paketima koji su prilagođeni za slanje preko računarske mreže. Brzi Ethernet omogućava brzinu prenosa od 10 Mbps na osnovnim 10BaseT Ethernet mrežama do 100 Mbps na brzim Ethernet mrežama, 1000 Mbps na Gigabit Ethernet i 10000 Mbps na 10 Gigabit Ethernet mrežama.
FCC(Federal Communications Commission)
Federalna komisija za komunikacije. Nezavisna američka vladina agencija odgovorna Kongresu, osnovana 1934, reguliše međudržavne i internacionalne komunikacije radija, televizije, žica (telegrafa), kablova i satelita.
FEC (Forward Error Correction)
Tehnika korištena u digitalnom signalnom prenosu sa svrhom da smanji broj grešaka prilikom emitovanja. Odašiljač šalje dopunske informacije ( error correction code (kod za ispravku grešaka)) koje omogućavaju otkrivanje i ispravku greške u dozvoljenim granicama, ne tražeći od odašiljača dodatne podatke. Naročito se koristi u situacijama gdje je ponovno emitovanje skupo teško izvedivo.
Fiber optics
Tanko stakleno optičko vlakno smješteno u omotač, koji prenosi optičke signale sa veoma malim gubicima.
Format Conversion
Proces prelaza iz jednog formata digitalnog signala u drugi format digitalnog signala.
Frame
Slika,blok. Odnosi se na prenos paketa podataka bita u određenim kodovima i formatu. Obično sadrži upute i informacije za adresiranje i otkrivanje grešaka. U PAL sistemu jedna slika ( blok ) ima 625 linija.
(FTA) Free-to-air
Nekodirano radio i televizijsko emitovanje dostupno preko odgovarajućih prijemnika.
Frequency
Broj ciklusa u sekundi jednog elektromagnetskog signala izražen u Hertz (Hz).
Frequency spectrum
Frekventni spektar je opseg frekvencija podijeljen u nekoliko dometa.
GRAND ALLIANCE
Veliki Savez - Grupa iz SAD-a, formirana od FCC 1993.godine, kako bi napravila specifikaciju visokokvalitetne digitalne televizije (HDTV). Predloženi format za HDTV je ATSC. Članovi saveza su: AT&T,General Instrument Corporation, Massachusetts Institute of Technology, Philips Consumer Electronics, David Sarnoff Research Center, Thomson Consumer Electronics i Zenith Electronics Corporation.
HDTV (High Definition television)
IDTVTelevizija visoke kvalitete (rezolucije). Prvi put je predstavljena javnosti u Tokiju 1975. g. Njezin autor je T.Fujio. Predviđeno je korištenje 1125,1080 i 1035 linija za analiziranje s proredom, te 1080 i 720 linija za progresivno analiziranje. Format slike je 16:9, radi kompatibilnosti sa kino produkcijom. Po definiciji, sustav je visoko kvalitetan, ako je horizontalna i vertikalna rezolucija barem dvostruko veća od rezolucija standardnih sustava. Bilo je pitanje da li je i progresivno analiziranje s 480 linija također visokokvalitetno, budući da daje bolju rezoluciju od analiziranja s proredom. Zaključeno je da takav format s progresivnim analiziranjem daje bolju kvalitetu slike, ali ipak ne pripada visokokvalitetnoj televiziji.
HD ready
Predložen od EICTA (European Information Communications and Consumer Electronics Technology Industry Associations) označava opremu koja prima i prikazuje signale u visokoj rezoluciji, i definiše minimalne tehničke uvjete uređaja za prikaz slike.
ITU (International Telecommunications Union)
Internacionalna telekomunikacijska organizacija, pri UN-u, odgovorna za standardizaciju, dodjelu radiofrekventnog spektra i razvoj, uključujući regulaciju upotrebe emitovanja spektra i koordinaciju državnih pravila.
Interframe coding
U video kompresiji kodiranje razlika između slika (frame). Omogućava solidnu kompresiju, zato sto se samo mali broj piksli razlikuje od slike do slike tako da nije potrebno prenositi kompletnu sliku. Zavisi kompletno od sadržaja slike. Razlika je manja što su slike sličnijeg sadržaja.
Jitter
Titranje ili oscilacije u prenosenju signala ili prikazivanju slike.
Keyframe
Kompletna slika koja služi kao baza za delta slike
LAN (Local Area Network)
Vrsta lokalne mreže koja spaja kompjutere na manjem području (sprat ili zgrada).
MCPC (Multiple Channel Per Carrier)
Nekoliko kanala se kombinuje u jedan signal prije nego se modulira u nosioca koji se prenosi od jedne do druge lokacije ili više udaljenih. Koristi se TDM tehnika (Time Division Multiplexing) za emitovanje vise kanala u isto vrijeme.
MFN - Multi Frequency Network
Mreža predajnika na više frekvencija.
MHP (Multimedia Home Platform)
Standard dizajniran od strane DVB projekta za interaktivnu digitalnu televiziju. Omogućava prijem i izvršenje interaktivnih Java aplikacija na TV prijemniku.
MPEG (Moving Pictures Experts Group)
MPEG je grupa stručnjaka (ISO/CCITT) uključena u definiranje standarda za kompresiju podataka pokretnih slika. Prvi sastanak grupe održan je u maju 1988. u Ottawi, Canada. Danas grupa ima oko 350 članova. Glavni interes televizijske industrije je u standardima MPEG-1 i MPEG-2, dok se MPEG-4 koristi za razne namjene. Integracijom HDTV-a unutar MPEG-2 standarda, MPEG-3 je postao suvišan.
MPEG-1
Prvi MPEG video i audio standard, kasnije se koristi kao standard za Video CD i MP3 audio format.
MPEG-2
Drugi od nekoliko standarda razvijen u 1994. godine od strane Moving Pictures Expert Group (MPEG). Predstavljen kao video standard za kodiranje zvuka i videa sa kompresijom. Koristi se kao format digitalnog televizijskog signala koji se emituje putem zemaljskih, kablovskih i satelitskih odašiljača. Televizijske stanice, TV prijemnici, DVD player, i ostala oprema je često dizajnirana prema ovom standardu.
MPEG-4
MPEG-4 je standard kodiranja audio i video digitalnih podataka. Predstavljen je 1998. godine od strane ISO / IEC Moving Picture Experts Group (MPEG) pod formalni standard ISO / IEC 14496. namijenjen je za sisteme sa niskim kapacitetima i frekvencijskom širinom, kao što su mobilni i video telefoni, ali razvijen od složenije kompresije algoritama i restrikcija za podatke, poželjan da se koristi u budućnosti za DVB da poveća prenos kapaciteta.
MULTIPLEKSER (MUX or MULDEX)
U telekomunikaciji, multipleksor je uređaj koji objedinjuje nekoliko ulaznih informacija signala u jedan izlazni signal. Multipleksor može kombinirati nekoliko promjenljivih brzina bitova podataka u jednu konstantnu pojasnu širinu signala.
NTSC
(National Television Systems Committee) Odbor stručnjaka u SAD koji je predložio nacionalne televizijske norme, usvojene od FCC 1953. god.
NTSC (National Television Systems Committee)
TV standard u boji koji se koristi u Sjedinjenim Američkim Državama, Kanadi, Meksiku i Japanu (NTSC M standard – 525 linija, 60 Hz). Širina pojasa u NTSC sistemu je 4.2 MHz za signal luminancije, te 1.3 i 0.4 MHz za I i Q komponentu krominantnog signala.
Opacity
Transparentnost (providnost) slike koja omogućava vidljivost iza slike.
Optical Disc
Optički disk je vrsta medija koji koristi optičku tehnologiju za visokokvalitetno pohranjivanje podataka sa mogućnošću smještanja velike količine podataka na malom prostoru.
PAL (Phase Alternation Line)
Televizijski standard koji se koristi u većini zemalja u Europi. PAL specificira 786 piksela po liniji, 625 linija po ekranu, 25 slika(frame) u sekundi, sa primarnom snagom od 220 volts. Prvi put predstavljen 1961. Kodira boje drugačije od NTSC.
Piksel (eng. pixel)
pixelIzvedenica je od eng. "picture element" - što znači element slike. Piksel je, naime, najmanji grafički element slike, specifičan za bitmap slike - u suprotnosti od slika vektorske grafike. Slike, da bi se pretvorile u digitalni oblik, moraju se spremiti kao niz bitova, odnosno bajtova (kao, npr. u digitalnim fotoaparatima), zbog čega se moraju "prevesti" u više manjih dijelova, od kojih je svaki određene boje. Ti dijelovi zovu se pikseli i količina istih u pojedinoj slici (između ostalog) određuje kvalitetu slike, ali direktno utječe i na veličinu datoteke, a i na stvarne dimenzije (širina i visina slike).
PPV (Pay-per-view)
«Plati da gledaš» (često skraćeno PPV) je usluga koja omogućuje televizijskim gledaocima posebne programe uz dodatnu cijenu.
Resolution
rezolucijaRezolucija predstavlja broj piksela po x i y osi. Izražava se kao proizvod dva pozitivna cijela broja (npr. 1600x1200).
Sampling
Proces uzimanja uzoraka analognog signala radi pretvaranja u sređen digitalni signal.
SCPC (Single Channel Per Carrier)
A satelitski sistem koji koristi poseban prenosnik za svaki kanal, za razliku od multipleksne raspodjele frekvencija koji objedinjuje mnoge kanale na jednom prenosniku.
SDH - Synchronous Digital Hierarchy
Sinhrona digitalna hijerarhija je internacionalni standard za sinhronizovani prenos podataka preko optičkih kablova. Ekvivalentan SDH u Sjevernoj Americi je SONET. Transportni moduli (STM-N) imaju brzinu prenosa N x 155,52 Mb/s, gdje N može biti 1,4, 16 ili 64.
SECAM (Sequential couleur avec mémoire)
TV standard koji se koristi u Francuskoj, Srednjem Istoku i Istočnoj Europi. Signal boje se prenosi sekvencijalno, u svakoj liniji po jedna komponenta signala boje (R-Y ili B-Y). SECAM koristi 625 linija, maksimalno 833 elementa slike po liniji i 50 Hz.
Set-top box ili Digitalni konvertor
je uređaj koji se priključi na analogni televizijski set i preko zračne antene konvertuje digitalni signal u analogni. Set-top box omogućava televizijskom setu da prima i dekodira digitalno emitovanje. Set-top box je neophodan gledaocima koji žele primati digitalni signal koristeći postojeći televizijski set.
SFN - Single Frequency Network
Mreža predajnika na istoj frekvenciji Kod SFN mreža, predajnici u mreži rade na istoj frekvenciji. Svaki predajnik prenosi istu informaciju i emitovanje pri tom mora biti sinhronizovano. To znači da su predajnici u SFN-u strogo povezani i ne mogu raditi nezavisno jedan od drugoga.
SR (Symbol Rate)
Označava brzinu protoka digitalnih signala. Jedinica mjere je baud (Bd) ili symbols/second. Svaki simbol može predstavljati ili prenijeti jedan ili više bita podataka.
Subcarrier
Pomoćni signal koji prenosi dodatne informacije.
Superteletekst
Poboljšana verzija analognog teleteksta (interaktivno oglašavanje, kupovina iz stana).
Transponder
U telekomunikaciji transponder je automatski uređaj koji prima, pojačava i ponovo šalje signal na različite frekvencije.
Transmitter
Odašiljač - uređaj koji generira radio-valove I šalje ih anteni.
Transport stream (TS).
Prijenosni sistem.
UHF (Ultra High Frenquency)
Odnosi se na RF spektar između 300 MHz i 3 GHz.
VHF ( Very High Frequency)
RF spektar između 30 MHz I 300 MHz. Voice Channel Zvučni kanal se koristi se za prenos audio podataka sa bazne stanice na mobilni telefon i obrnuto.
VOD (Video on Demand)
Emitovanje signala po narudžbi je interaktivna video usluga, gdje gledatelj može naručiti video ili film sa mogućnošću zaustavljanja, premotavanja, itd.
Widescreen
Ekran koja je šira od standardnih 1.33 (4:3) omjeru. Ekran koji je širi od standardnog ekrana(4:3). Široki ekran ima omjer 16:9. Ovaj odnos veličina koristi se u HDTV sistemima.

 

Popis kartica

720p
Predstavlja standard HDTV. Broj 720 predstavlja horizontalne linije prikazane rezolucije dok slovo “p” označava progresivno skeniranje, odnosno sve linije se iscrtavaju istovremeno, čime se dobija oštrija i kvalitetnija slika. Progresivno skeniranje je suprotno standardnoj televiziji koja prikazuje liniju po liniju.
1080i
Standard za HDTV, gdje broj 1080 predstavlja horizontalne linije a oznaka «i»znači isprepleteno prikazivanje slike („non-progressive scan“). Odnosi se na široki format ekrana 16:9 i rezolucijom slike 1920x1080 ili oko 2.07 miliona piksli.
1080p
Slično standardu 1080i, ali označava sliku u progresivnom skeniranju, što znači da se slika ne isprepliće kao na 1080i, nego se sve linije prikazuju u isto vrijeme. Tako se također stvara slika od 1920x1080 ili oko 2.07 miliona piksli.

DTT forum

 

 

 

 

 

 

© Regulatorna agencija za komunikacije BiH, 2008.